image4

By można mówić o wartości edukacyjnej wycieczki, musi ona spełniać wiele warunków. Z jednej strony konieczne są u organizatorów (nauczycieli, przedstawicieli biur podróży) specjalne predyspozycje osobowościowe, wiedza oraz umiejętności związane z organizacją wyjazdu turystycznego. Z drugiej strony, konieczne jest posiadanie przez nich wiedzy o specyfice współczesnej młodzieży oraz zjawiskach i procesach wychowawczych jakim podlega ona podczas trwania wycieczki.

Organizując imprezy turystyczne dla dzieci i młodzieży należy przestrzegać zasady dostosowania zasięgu, czasu trwania, formy oraz programu do wieku uczestników. W literaturze (Z. Czajkowski, K. Denek, J. Janowski) można spotkać się z postulatami, aby zasięg wycieczki odpowiadał wiekowi i możliwościom percepcyjnym. Wspomniani autorzy postulają poznanie wpierw własnej miejscowości, potem gminy, powiatu, a na końcu bardziej odległych miejsc w kraju i zagranicy. Takie podejście sprzyja rozumieniu poznawanych miejsc, pozwala na konfrontacje zdobytej „wiedzy lokalnej” w szerszym kontekście. Trudno sobie wyobrazić sytuacje w której, pierwszym muzeum odwiedzanym przez 7 letnie dziecko byłby paryski Luwr.

Z zasięgiem wycieczek wiąże się czas trwania. Dla klasy I-III najlepszą formą są wycieczki jednodniowe (po gminie, powiecie), dla klas IV-VI można już organizować jedno, dwu, trzy – dniowe wycieczki (po województwie), dla uczniów klas gimnazjalnych należy zwiększyć zasięg penetracji terenowej i uwzględniać odmienny region (np. sąsiednie województwa), dopuszczalne są wycieczki zagraniczne. Dla uczniów liceum można organizować wycieczki po całym kraju, jak i zagranicy. Zasięg poznawanych terenów jest uwarunkowany czasem przejazdu – nie może on przekraczać czasu przeznaczonego na odpoczynek i zwiedzanie. W turystyce stosuję się zasadę, iż wycieczki jednodniowe nie powinny przekraczać zasięgu 60km, dwudniowe 100 -150km.

Forma i program wycieczki powinny być dostosowane do wieku uczestników (ich możliwości percepcyjnych), czasu trwania wyjazdu oraz założonych celów dydaktyczno – wychowawczych. Nauczyciele mogą stosować wycieczki przedmiotowe (np. wycieczki historyczne, biologiczne) lub interdyscyplinarne, podczas których różne aspekty środowiska przyrodniczego i społecznego pokazywane są łącznie. Drugi typ wycieczek jest bardziej korzystny dla uczniów z niższych klas.

Z organizacją wycieczek szkolnych, wiążę się także pewne obwarowania formalne – dotyczące wykształcenia i kwalifikacji kadry prowadzącej (kierownika, opiekuna), środków transportu, zasad poruszania się z grupą itd.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8  listopada 2001 r. „w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki” określa warunki, jakie musi spełniać kadra realizująca wycieczkę szkolną.

Kierownikiem wycieczki może być nauczyciel (po ukończeniu kursu kierowników wycieczek szkolnych) lub – w uzgodnieniu z dyrektorem szkoły – inna pełnoletnia osoba będąca instruktorem harcerskim albo posiadająca uprawnienia przewodnika turystycznego, pilota wycieczek, przodownika lub instruktora turystyki kwalifikowanej, organizatora turystyki, instruktora krajoznawstwa albo kwalifikacje trenera lub instruktora w odpowiedniej dyscyplinie sportu (dotyczy turystyki kwalifikowanej: kolarskiej, narciarskiej, kajakowej).

Kierownik wycieczki opracowuje program i harmonogram wycieczki lub imprezy; opracowuje regulamin i zapoznaje z nim wszystkich uczestników; zapewnia warunki do pełnej realizacji programu i regulaminu wycieczki lub imprezy oraz sprawuje nadzór w tym zakresie; zapoznaje uczestników z zasadami bezpieczeństwa oraz zapewnia warunki do ich przestrzegania; określa zadania opiekuna w zakresie realizacji programu; nadzoruje zaopatrzenie uczestników w sprawny sprzęt i ekwipunek oraz apteczkę pierwszej pomocy; organizuje transport, wyżywienie i noclegi dla uczestników; dokonuje podziału zadań wśród uczestników; dysponuje środkami finansowymi przeznaczonymi na organizację wycieczki lub imprezy; dokonuje podsumowania, oceny i rozliczenia finansowego wycieczki lub imprezy po jej zakończeniu.

Opiekunem wycieczki może być natomiast nauczyciel albo (po uzyskaniu zgody dyrektora szkoły) inna pełnoletnia osoba. Według rozporządzenia opiekun sprawuje opiekę nad powierzonymi mu uczniami, współdziała z kierownikiem w zakresie realizacji programu i harmonogramu wycieczki lub imprezy, sprawuje nadzór nad przestrzeganiem regulaminu przez uczniów, ze szczególnym uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa, nadzoruje wykonywanie zadań przydzielonych uczniom, wykonuje inne zadania zlecone przez kierownika.

Istotnym dokumentem, który wypełnić powinien każdy organizator turystyki szkolnej jest karta wycieczki. Zawiera ona informacje o programie wycieczki organizowanej przez szkołę, listę uczestników, imię i nazwisko kierownika oraz liczbę opiekunów. Kartę zatwierdza dyrektor szkoły.

Realizacja celów dydaktyczno – wychowawczych niejednokrotnie zostaje przytłumiona nadmiarem obowiązków formalnych, których jak widać (jeszcze przed realizacją wycieczki) jest bardzo dużo.

Z punktu widzenia nauk pedagogicznych każdy wyjazd turystyczny powinien składać się z trzech etapów: przegotowania, realizacji i podsumowania. Na każdym z tych etapów należy przestrzegać zasad związanych z organizacją imprez turystycznych.

Należyte przygotowanie wycieczki jest najbardziej kluczowym etapem, od którego zależy późniejsze powodzenie. Dobrze przygotowana wycieczka to połowa sukcesu.

Program wycieczki należy konstruować w taki sposób, aby uwzględniał on treści nauczania szkolnego. Młodzież powinna zostać włączona do etapu przygotowania – wytworzy to u niej poczucie współodpowiedzialności za realizacje wycieczki. W tym celu wskazane jest przydzielenie uczniom zadań związanych z przygotowaniem informacji krajoznawczych o miejscowościach, obiektach, muzeach i regionie, w które grupa się uda. Podczas realizacji imprezy przygotowane wiadomości, ciekawostki uczniowie powinni prezentować swoim kolegom w formie krótkich referatów, inscenizacji itp.

W klasach niższych szkoły podstawowej, należy uwzględniać w programie gry i zabawy terenowe, a w klasach gimnazjalnych i licealnych więcej elementów naukowo – badawczych.

Do działań organizacyjno – finansowych (które są czasochłonne, wymagają dużej koncentracji i odpowiedzialności) związanych z tym etapem, zaliczyć można: kalkulacje finansowe i zamawianie świadczeń, przygotowanie i przedstawienie klasie regulaminu wycieczki, sporządzenie listy wymaganego ekwipunku, wypełnienie karty wycieczki, wykup polisy ubezpieczeniowej oraz sporządzenie szczegółowego harmonogramu wycieczki – uwzględniającego czas: przejazdów, zwiedzania obiektów, posiłków i odpoczynku.

Na etapie przygotowania wskazane jest przeprowadzenie na terenie szkoły lekcji na temat wycieczki (w wyższych klasach szkoły podstawowej oraz klasach gimnazjalnych i licealnych), podczas której nauczyciel powinien zapoznać uczestników z programem oraz regulaminem wycieczki. Lekcja taka powinna służyć wyjaśnieniu nieporozumień, określeniu wzajemnych praw i obowiązków. Każdemu uczniowi można wówczas przekazać skrypt zawierający informacje o wycieczce. Jest to niezwykle korzystne, ponieważ podczas trwania wycieczki uczeń w każdym momencie może zajrzeć do skryptu i zapoznać się z przebiegiem trasy, programem, informacjami krajoznawczymi o odwiedzanym miejscu itp.

Przygotowany nauczyciel oraz przygotowani uczniowie mogą przystąpić do realizacji imprezy – czyli najbardziej oczekiwanego przez wszystkich etapu wycieczki. Bardzo ważne jest dokładne i terminowe wykonanie ustalonego programu. Należy przestrzegać wielu różnych zasad, o których mowa była wcześniej. Prawidłowo zorganizowana wycieczka szkolna oprócz elementów dydaktycznych, powinna zawierać także elementy rekreacji (gry, zabawy, dyskoteki itp.).

Podsumowanie i rozliczenie wycieczki wiąże się z sprawdzeniem, czy wszystko co zostało zaplanowane, zostało prawidłowo i terminowo przeprowadzone. Analizie poddaje się przebytą trasę, efekty zwiedzania obiektów, sprawdzenie wywiązania się uczniów z powierzonych im zadań, rozliczenie kosztów imprezy.

Jak podkreśla Janusz Wojtyczka – już w czasie wycieczki można podjąć pewne działania zmierzające do utrwalenia efektów, np. poprzez organizację quizu na temat poznawanego regionu, czy przebytej trasy.

Do innych najczęściej stosowanych form podsumowania wycieczek należą: sprawozdania pisemne uczniów, wykonane przez nich fotogazetki, kroniki i albumy, konkursy na najlepsze sprawozdanie z wycieczki bądź prelekcja połączona z dyskusją lub pokazem filmowym.

Rolą organizatora wycieczki jest także przygotowanie sprawozdania dla dyrektora szkoły oraz rozliczenie finansowe imprezy.

KONTAKT

Skontaktuj się ze mną przy pomocy emaila lub telefonu lub skorzystaj z wygodnego formularza. Obiecuję szybko i sprawnie odpowiedzieć na wszystkie pytania.

KORDIAN GDULSKI

Polski numer telefonu:

Izraelski numer telefonu:
E-mail:
E-mail:

ADRES

Siedziba firmy
Ul. St. Nędzy Kubińca 180,
Kościelisko 34-511
Biuro terenowe
Ul. Bożego Ciała 3/18,
Kraków 30-055

FIRMA

NIP 7361411254
Regon 120128514
Nr konta Bank ING: 73105014451000009221182869

"